Sedam hiljada duša: Autentično svedočenje o sudbini srpskih zarobljenika u Prvom svetskom ratu

U petak 23. jula, u velikoj sali Doma kulture, upriličena je projekcija filma „Sedam hiljada duša” i u Malom Zvorniku, prvoj opštini Podrinja čiji su građani imali priliku da spoznaju istinu o srpskim zarobljenicima iz Prvog svetskog rata, potisnutim događajima iz nacionalne istorije. Kolektiv biblioteke „17. septembar” i lokalna samouprava u Malom Zvorniku prepoznali su značaj trenutka i podržali promociju ovog filmskog ostvarenja koje je na svetskim festivalima, do sada, ovenčano sa oko 40 nagrada, a pre dva dana, 21. jula, je prezentovan u okviru specijalne selekcije na 28. Festivalu evropskog filma Palić.

Stradanje oko 90.000 srpskih zarobljenika tokom Prvog svetskog (Velikog) rata u austrougarskim logorima na području današnje Češke, od kojih se više od 7000 njih nikada nije vratilo svojim kućama, tema je filma reditelja i scenariste Sanjina Mirića.  

Protagonisti ovog filma su, u zajedničkom poduhvatu koji je podrazumevao entuzijazam, predanost, uvažavanje značaja i poštovânje prema žrtvama, uz punu posvećenost rasvetljenju manje poznatih ili neobjašnjivo potisnutih detalja iz nacionalne istorije, publici u Podrinju predstavili sva, do danas, dokumentovana i argumentovana saznanja o logoru i spomen-kosturnici u Jindrihovicama. Ova seoska opština, u okrugu Sokolov, nalazi se u blizini granice sa Nemačkom, a udaljena je oko 25 kilometara od čuvene banje Karlove Vari. Drugi logor, Broumov, na severoistoku je Češke, u karlovohradečkom kraju, nedaleko od granice sa Poljskom.

„Tema srpskih zarobljenika i interniraca iz Prvog svetskog rata zapostavljena je i dan-danas. Još od vremena rata, čini se da oni nisu mogli da se uklope u taj, ratnički , oslobodilački narativ, gde se, pre svega, cenio vojnik sa puškom u ruci. Logori Jindrihovice i Broumov imali su oko 500 objekata, a uslovi života tamo su bili izuzetno teški, bez jela, bez obuće i odeće. U Jindrihovicama se nalazi i mauzolej gde su ostaci žrtava tih logora, 7.100 srpskih i 189 ruskih. To je, posle Zejtinlika, druga najveća srpska vojnička grobnica na svetu”, rekao je reditelj Sanjin Mirić tokom obraćanja publici u Malom Zvorniku.

Rad na filmu počeo je bojenjem arhivskih fotografija iz logora. Postoje desetine fotografija iz logora Broumov, zahvaljujući lekaru Georgu Langeru koji je, kao amaterski fotograf, fotografisao zarobljenike, a ostale fotografije su iz Muzeja „Sokolov”, iz arhiva Srbije i YMCA (Asocijacija mladih hrišćana). Najdragocenije priče srpskih logoraša prikupio je i napisao holandski novinar Anri Aber 1919. godine, a ta je brošura na srpski jezik prevedena tek 2018. godine.

Film je snimljen u produkciji društva češko-srpskog prijateljstva „Rodoljub” iz Praga. Koproducenti, odnosno organizatori produkcije, su reditelj Sanjin Mirić, istoričar Petar Bergman i Jelena Ćirić, pravnik po struci i pesnik po vokaciji, afirmisana i poznata čitalačkoj publici u Malom Zvorniku, gde je gostovala u julu 2018. godine. Ona je, kao naturščik, debitovala upravo u ovom filmu ulogom Klare Linhart, Čehinje, koja je radila kao kuvarica u logoru. Uz nju, u nagrađenom dokumentarno-igranom ostvarenju, nastupaju Vid Luković, Zuzana Hruškova, Natalia Žalinska i mnogi drugi žitelji Češke. Lik doktora Georga Langera u filmu tumači režiser Lordan Zafranović, a protojerej Srđan Jablanović koji služi u ruskoj pravoslavnoj crkvi u Pragu, odigrao je sveštenika koji je preživeo Jindrihovice i posle rata je opisao u crkvenoj štampi svoj najstrašniji događaj iz logora.

„Svi su se odrekli honorara, bio je to njihov doprinos predstavljaju istine o stradanju nevinih. Tika Stanić je bio narator u filmu, a muziku su ustupili Bora Dugić i Sanja Ilić, osnivač grupe „Balkanika”, koji nažalost nije više sa nama”, rekla je Jelena Ćirić, istakavši da je ovo prilika da istorijsko sećanje na žrtve ranijih vremena, ugrađene u temelje naše slobode, bude zauvek očuvano. U srdačnom razgovoru, nakon emitovanja filma, posetioci projekcije preneli su svoje utiske i predloge protagonistima, a jedan od zaključaka je da ovo ostvarenje zaslužuje svoje mesto u obrazovnom programu, tokom školovanja učenika i studenata.

U nameri da se dosegne viši nivo svesti i kulture sećanja našeg naroda, naši gosti su najavili nastavak ove turneje, nakon letnjeg predaha, te snimanje novog filma o srpskim heroinama.

Izvori: RTS / RTRS / Mali Zvornik info

Foto galerija: Mali Zvornik info

Novinar saradnik: Dalibor Krstić

Share