Konferencija za medije u opštini povodom nastavka radova na istraživanju arheološkog nalazišta Orlovine

Na konferenciji su se predstavnicima medija obratili dr Dejan Radičević profesor filozofskog fakulteta, odeljenje za arheologiju, rukovodilac istraživanja i predsednik opštine Mali Zvornik Zoran Jevtić. Prenoseći šta je do sada urađeno pojasnili su višestruki značaj daljih radova, jer novim radovima se dolazi do materijalnih dokaza koji bacaju novo svetlo na istoriju ovih prostora, posebno u periodu od VI do kraja X veka, o čemu se inače malo znalo.

Prisutnim predstavnicima medija u sali opštinskog veća prvi se obratio predsednik opštine Mali Zvornik Zoran Jevtić, predstavljajući rukovodioca istraživanja dr Dejana Radičevića i najavljujući pomoć lokalne samouprave i u narednoj godini, kako bi se radovi nastavili, a davno zaboravljeni grad bio sve više izvlačen iz zaborava u koji je pao pre više od 1000 godina.

Profesor Radičević je pojasnio istoriju velikog utvrđenog grada koji se prostirao na 14 hektara, počevši od reke Drine, pa sve do vrha brda Orlovine koje se podiže iznad naselja Vile, na kojem je bila i jedna od najvećih crkava na ovim prostorima.

Nastanak utvrđenja 

Na ovim prostorima bilo je naselja na kraju bronzanog doba, kao i u kasnom antičkom periodu u III i  IV veku, no njihove tragove je moguće naći uz samu reku Drinu, a ozbiljna građevina, veliki utvrđen grad, koji se prostire na 14 hektara, podignut je u VI veku u vreme cara Justinijana I. Utvrđivanjem ovog područja, ojačala se granica između dve rimske provincije, Panonije na severu i Dalmacije na jugu. Nalaženje dela amfora potvrđuje da je u to vreme Drina bila plovna, pretpostavlja se do ove granice, a kojom se odavde rudna bogatstva gornjih krajeva, (okolina Srebrenice i okolina Crnče) spuštala nizvodno do moćnog Sirmijuma.

Da je tadašnji grad – utvrđenje imao veliki značaj, govore i ostaci crkve, koja je trobrodna bazilika i jedna od najvećih na ovim prostorima u to vreme. Dimenzije su joj 30×20 metara, a unutrašnje uređenje dokazuje da je čak bila episkopska. U oltaru su nađene freske ranovizantijskog stila, koje su morale biti konzervirane i ponovo zatrpane. Prestanak života u ovom grandioznom utvrđenju vezuje se za početak VII veka kada Sloveni naseljavaju ove prostore.

Drugi život tvrđave

Nakon 200-250 godina napuštenosti, život u ovaj grad se vraća, zajedno sa knezom Časlavom (oko 930. do 950. godine.), koji obnavlja utvrđenje, ali ne u obimu od 14 hektara, već manji deo na vrhu, sa gradom, kapijama i crkvom. Na ovaj potez Srbi su se odlučili jer su ovde mogli da brane južnije krajeve od Mađara sa severa i Bugara sa istoka. Krajem IH i početkom H veka tvrđava biva napuštena i više je nikad niko nije nastanjivao, za razliku od susedne preko reke Drine, koja je takođe nastala u VI veku, ali je iako mnogo manja tada, nastavila da traje i dograđuje se kroz vekove a pojedini delovi korišćeni su skoro do HH veka. 

Udruženje građana za zaštitu tradicije na teritoriji opštine Mali Zvornik

Na ovoj konferenciji profesor istorije, Slobodanka Pavić podsetila je na postojanje udruženja građana kojem je osnovni cilj čuvanje tradicija ovih krajeva, kao i zaštita iskopina i njihova popularizacija. Inače cela inicijativa da se krene u arheološka istraživanja ovog lokaliteta potekla je od njenog prerano preminulog supruga, profesora istorije, koji je mnogo vremena posvetio ovom lokalitetu i uspeo da ubedi nadležne da se krene u istraživačke radove. Udruženje građana za proučavanje prošlosti i narodne tradicije na području opštine Mali Zvornik je iznelo ideju da se u prostoru koji je dograđen iznad doma kulture nađe mesta za muzejsku postavku, gde bi se sve pronađeno i predstavilo javnosti, jer sada sve što se pronađe u nadležnosti je muzeja iz Loznice.

Dalji planovi radova 

Kao i svugde i u ovom slučaju dinamika rada zavisi od sredstava, kojih retko kad ima dovoljno. Dr Dejan Radičević se ovom prilikom zahvalio lokalnoj samoupravi na finansijskoj i svakoj drugoj podršci, kao i  razumevanju značaja ovih istraživanja, naglasivši takođe da nastavak radova u mnogome zavisi od raspoloživih sredstava. Predsednik opštine Mali Zvornik, Zoran Jevtić je rekao da će se lokalna samouprava potruditi da budžetom, koji je u pripremi, predvidi sredstva za nastavak radova, podsetivši da su izdvojena sredstva ove godine veća od onih koje je u istu namenu izdvojila republika. Muzejska postavka u našem mestu je moguća, ostaje samo da se vidi kako pravno uokviriti osnivanje i način na koji se ista treba finansirati. Profesor Radičević je pojasnio da za formiranje postavke saglasnost mora dati Narodni muzej iz Beograda ali da je takođe bitna i kategorizacija nalazišta, koju određuje Zavod za zaštitu spomenika iz Valjeva, te kad se ona odradi onda se može računati na veću podršku nadležnih ministarstava.

Nakon konferencije, svi učesnici su obišli lokalitet Orlovine, gde je profesor Radičević pojašnjavao činjenice do kojih se dosadašnjim istraživanjima došlo. Između ostalog, novinari su imali priliku da vide gde je bila velika ulazna kapija utvrđenja, kuda su bili prvobitni zidovi utvrđenja iz VI veka, a kuda oni od kneza Časlava, gde je bila ogromna cisterna za vodu i temelje ogromne crkve za to vreme.

Ostaje nam da se nadamo da će radovi biti nastavljeni, jer je sve to dug proces i da ćemo između ostalog pored novih saznanja o istoriji ovog kraja imati i nešto vredno turističke ponude, jer prizor koji se vidi na ovom lokalitetu je predivan.

Novinar saradnik: Dragan Jović

Korisni link: 

Lokalitet „Orlovine”

 

Share